Czekan

Zimno, biało, lód i dużo trudniej niż latem. Czyli przyszła zima J. Jedni pomyślą „o nie” inni „wreszcie zima” i nie wyobrażają sobie, że sezon zimowy w górach miał by nie istnieć. Ten artykuł jest właśnie do tych drugich.

Damy wam kilka rad na co zwrócić uwagę przy wyborze czekana, który jest jednym z podstawowych elementów zimowego górskiego wyposażenia.

Jaki czekan wybrać?

Prosty, wygięty, długi czy może krótki? Po jednej stronie ostrze to pewne a po drugiej? Młotek? Łopatka? AA no i ostrze B czy ostrze T? Stal czy włókno węglowe? Zbyt wiele pytań by celować na ślepo i kupować jeden za drugim a stare sprzedawać bo się źle wybrało. Postaramy się odpowiedzieć na wszystkie powyższe pytania.

Przeznaczenie sprzętu.

Wszystkie czekany wyglądają bardzo podobnie, taka tam metalowa laska z głowicą na końcu, z jednej strony głowica z drugiej grot i tyle. Różnice w są jednak bardzo znaczne. Zróżnicowany kształt czekana to różne właściwości i przeznaczenie.

Ze względu na przeznaczenie czekany możemy podzielić na turystyczne i wspinaczkowe. Turystyczne są dłuższe i z prostym lub lekko wygiętym styliskiem, zakończone łopatką. Stosowane są w turystyce górskiej, alpinizmie czy też skalpinizmie przy pokonywaniu stromych stoków. Drugie to te nazywane potocznie „dziabami” i używane zazwyczaj w parze. Są one wtedy podstawowym wyposażeniem we wspinaczce lodowe, skalnej czy mixtcie.

Czekan turystyczny

Zanim zdecydujemy się na wybór konkretnego producenta i modeli wpierw zastanówmy się do czego będziemy używać naszego czekana. W jakim terenie będziemy się poruszać, zostaniemy w Tatrach czy tez będziemy chcieli wyskoczyć na lodowcowe wejścia gór wysokich? No i przede wszystkim jak duże będzie nachylenie terenu?

To, do czego będzie nam potrzebny czekan ma wpływ na jego cechy: długość, wytrzymałość styliska, kształt dziobu, sposób zaczepienie i wytrzymałość pętli nadgarstkowej czy jej brak.

Dobór długości czekana

Czekan chociaż przypomina laskę do podpierania to do tego nie służy, do tego służą kijki trekkingowe. Czekan będzie nam potrzebny przede wszystkim na stokach o nachyleniu minimum 30 stopni, trzymając go w ręce dostokowo czyli po tej stronie gdzie stok idzie nam w górę. Z tego powodu zbyt długi czekan może spowodować konieczność podnoszenia wysoko ręki, co za tym idzie szybsze zmęczenie i utrudnienie odpowiednich manewrów a przede wszystkim obniży nasze bezpieczeństwo. Jak wiec wybrać długość czekana?

Stajemy wyprostowani łapiemy czekan w dłoń styliskiem do dołu, rękę prostujemy i drugi koniec czekana powinien nam sięgać do połowy łydki ewentualnie troszkę niżej. Jeśli mamy zamiar iść w znacznym nachyleniu to starajmy się wybierać czekan raczej krótszy niż dłuższy. Natomiast jeśli planujemy przejścia przez lodowce czy skały dobrym pomysłem będzie dłuższy czekan.

Waga – to też ważne.

Kolejnym parametrem który musimy wziąć pod uwagę to waga. W górach dodatkowe kilka gramów zawsze ma znaczenie. Jednak przy czekanie nie możemy patrzeć na to aby czekan był super ultra lekki. Tak naprawdę lekkim czekanem musimy się mocniej zamachnąć aby go wbić, jeśli wybierzemy trochę cięższy czekan to grawitacja nam pomaga i nie musimy tak mocno machać jak i używać tak dużej siły.  Jeśli natomiast planujemy tylko chodzenie bez wbijania ostrza czekana to możemy pokusić się o wybranie lżejszego czekana, przy hamowaniu podczas upadku nie będzie miało to znaczenia.

Kształt – to co wszystkich jara.

Najbardziej profesjonalnie i bosko wyglądają mocno zagięte czekany techniczne do wspinania się w lodzie, taki czekan na innych wejściach niż lodowiec możemy schować do plecaka.

Czekany dzielimy na proste, lekko wygięte i techniczne mocno wygięte.

Proste czekany turystyczne będą bardzo przydatne na mocno nachylonych zboczach kiedy musimy się podpierać czekanem, we wszystkich sklepach polecają taki rodzaj czekana jako pierwszy.

Czekan lekko zagięty to chyba najbardziej uniwersalny czekan. Używamy go jak czekana prostego ale jednocześnie przy bardziej stromych podejściach będzie nam go prościej wbić. Jeśli planujemy trudniejsze podejścia i możemy spodziewać się na naszym szlaku ostrzejszego podejścia gdzie trzeba będzie chwile podziałać w lodzie to właśnie to jest czekan dla nas.

 

Czekan techniczny, mocno wygięty to czekan stosowany do najbardziej ostrych podejść w lodzie, oblodzonych skałach czy po prostu we wspinaczce.

 

Kształt dziobu i grotu

Tutaj mamy ostrze zakrzywione proste lub lekko zakrzywione. Ostrze którego grzbiet mamy wygięty ma tą zaletę, że będzie się lepiej trzymać w lodzie ale trudniej je uwolnić z twardego podłoża.

Odnośnie grotu musimy pamiętać że czekany zakończone są ostro ściętym styliskiem służą do skalpinizmu a nie do trekkingu.

Wytrzymałość styliska

Kiedy kupujemy czekan warto zwrócić uwagę na oznaczenia znajdujące się na stylisku.  Znajdziemy tam litery T lub B, oznaczają one wytrzymałość co jest związane niekoniecznie ściśle z ich zastosowaniem.

Stylisko B charakteryzuje się wytrzymałością około 2.5 kN, stylisko T 3,5 kN. Skąd taka duża różnica? Stylisko B jest stosowane zazwyczaj w czekanach turystycznych na które nie działają tak wysokie siły. Stylisko T jest stosowane w bardziej profesjonalnych czekanach służących do wejść wyżej i na bardziej nachylone stoki.  Znów wszystko sprowadza się do pytania. Do czego potrzebujemy czekana?

Grot czy szpilka

Tutaj chciałbym również wspomnieć o grocie czekana, czyli dolnej ostrej części. Lepszą wersją jest opcja z grotem a nie szpilką. Na zdjęciu powyżej macie grot a poniżej szpilkę.

 

Skoro czekany to warto też wspomnieć o dodatkowym wyposażeniu.

Pętla nadgarstkowa –  we wspinaczce wysokogórskiej i lodowej odchodzi się od pętli nadgarstkowej na rzecz lonży którą łączymy bezpośrednio z uprzężą, natomiast w turystyce górskiej pętla jest nieodzowna.

 

Może być ona przymocowana zarówno do górnej jak  i dolnej części styliska. Kupując pętle zwróćmy uwagę z jakiego materiału jest wykonana i na jakość jej wykonania oraz na jej wytrzymałość. Pętla ma zapobiec w zgubieniu czekana w kryzysowych sytuacjach.

 

I znów mamy kolejny wybór alu czy stal

Tak jak przy wyborze raków czekan aluminiowy będzie lżejszy ale mniej wytrzymały, czekan ze stali będzie nam rdzewiał a czekan ze stali nierdzewnej, hartowanej będzie wytrzymały nie będzie rdzewiał ale za to będzie trochę cięższy. Według mnie najlepszym rozwiązaniem jest stal nierdzewna hartowana, jest to czekan na długie długie lata.

W akcesoriach do czekana znajdziemy osłony na stylisko i na grot i łopatkę, jest to dobrze rozwiązanie ponieważ podczas jego transportu nie zniszczymy sobie torby czy plecaka w którym go transportujemy, jednak w górach trzeba mieć czekan gotowy do działania, czyli bez żadnych osłon.

To na tyle w sprawie wyboru czekana. Pamiętajcie aby wybierać mądrze bo ten sprzęt nie tylko ma być dla nas wygodny ale stanowi przede wszystkim o naszym bezpieczeństwie.

Borys Sier

Osoby aktywne w grupie fb Z Miłości do Tatr zapraszamy do administracji grupy po rabaty do sklepu skalnik.pl z którym współpracujemy.