Książki górskie cz.3

Książki górskie, cześć trzecia i ostatnia.

Rafał Malczewski, Pępek świata: wspomnienia z Zakopanego (2000)

Rafał Malczewski, syn Jacka, wiele lat spędził w Zakopanem. Jego wspomnienia oddają specyficzną atmosferę jaka panowała w dwudziestoleciu międzywojennym w stolicy Tatr.


Reinhold Messner, “Naga góra”. Nanga Parbat – brat, śmierć i samotność (2016)

27 czerwca 1970 roku Reinhold Messner i jego młodszy brat Günther zdobywają Nanga Parbat po wyczerpującej wspinaczce przez flankę Rupal, uznawaną wówczas za niemożliwą do przejścia. Zwycięstwo zamienia się jednak w klęskę. Bracia są wyczerpani, nie mają zapasów pożywienia ani sprzętu potrzebnego do zejścia. Gdy już prawie docierają do obozu, Günther ginie przysypany lodową lawiną. Reinhold, oskarżany o brawurę i egoizm, obwiniany o śmierć brata, powraca do dramatycznych przeżyć z wyprawy, odtwarzając dzień za dniem, godzinę za godziną…


Reinhold Messner, Wolny duch (1998)

Autor w książce opisuje swoje niepowodzenia oraz sukcesy związane ze zdobywaniem kolejnych szczytów.


Remigiusz Mróz, Ekspozycja (2015)

Termin “ekspozycja” ma przynajmniej pięć znaczeń. Podobnie wieloznaczny jest każdy krok mordercy.

Pewnego ranka turyści odkrywają na Giewoncie makabryczny widok – na ramionach krzyża powieszono nagiego mężczyznę. Wszystko wskazuje na to, że zabójca nie zostawił żadnych śladów.

Sprawę prowadzi niecieszący się dobrą opinią komisarz Wiktor Forst. Zanim tamtego ranka stanął na Giewoncie, wydawało mu się, że widział w życiu wszystko. Tropy, jakie odkryje wraz z dziennikarką Olgą Szrebską, doprowadzą go do dawno zapomnianych tajemnic… Winy z przeszłości nie dadzą o sobie zapomnieć. Okrutne zbrodnie muszą zostać odkupione.


Remigiusz Mróz, Przewieszenie (2016)

Podhalem wstrząsa seria wypadków w górach. Początkowo czarna passa wydaje się jedynie ciągiem pechowych zdarzeń, jednak śledczy ostatecznie odkrywają związek między ofiarami. Każe on sądzić, że ktoś morduje turystów na szlakach.

Dochodzenie prowadzi komisarz Forst. Szybko zdaje sobie sprawę z tego, że zabójstwa powiązane są ze sprawą, nad którą pracował z Olgą Szrebską. Zaczyna tropić mordercę, zbierając okruchy informacji, które ten zdaje się z premedytacją zostawiać.

Kiedy zbliża się do rozwiązania sprawy, doganiają go upiory z przeszłości. Wiktor Forst będzie musiał stawić czoła nie tylko człowiekowi, którego ściga, ale także ludziom gotowym zrobić wszystko, by go pogrążyć.


Remigiusz Mróz, Trawers (2016)

Finał bestsellerowej trylogii z komisarzem Forstem autorstwa Remigiusza Mroza, najgorętszego nazwiska polskiego kryminału. Wszystkie pożary zgasły. Zostały tylko zgliszcza. Grupa uchodźców miała zostać w Kościelisku tylko przez trzy dni. Wójt zakwaterował ich w sali gimnastycznej, czekając, aż rząd znajdzie dla nich stałe miejsce pobytu. Wszystko zmieniło się, gdy przypadkowy turysta został odnaleziony martwy na szlaku prowadzącym na Czerwone Wierchy. Odcięto mu opuszki palców, wybito wszystkie zęby, a w ustach umieszczono syryjską monetę. Czy Bestia z Giewontu powróciła? A może to któryś z uchodźców jest winny? Rozpoczyna się nagonka medialna, a wraz z nią śledztwo prowadzone przez Dominikę Wadryś-Hansen. Tymczasem Wiktor Forst wsiąka coraz bardziej w więzienny świat, zupełnie nieświadomy tego, że na wolności jest ktoś, kto liczy na jego ratunek…


Remigiusz Mróz, Deniwelacja (2017)

Gdzie jest Wiktor Forst?

To pytanie zadają sobie zakopiańscy śledczy, gdy topniejący w Tatrach śnieg odsłania makabryczny widok na zboczach Giewontu. Odnalezione zostają zwłoki grupy kobiet, których za życia nic ze sobą nie łączyło.

Żadna wycieczka nie zaginęła zimą na szlakach, a wszystkie ofiary wypadków w górach zostały odnalezione. W dodatku na ciałach nie ma żadnych śladów świadczących o tym, by doszło do zabójstw. Kiedy w Zakopanem znikają jednak kolejne kobiety, nie ma wątpliwości, że na Podhalu pojawił się seryjny zabójca.

Policja odkrywa ślad prowadzący do Wiktora Forsta. Problem polega na tym, że nikt nie wie, gdzie od roku przebywa były komisarz…


Ryszard Pawłowski, Smak gór (2010)

Książka porusza rzadko opisywaną ciekawą tematykę z pogranicza alpinizmu i wysokogórskiej komercji, relacji przewodnik klient. Reporterska formuła dobrze ujawnia relatywizm w postrzeganiu Gór.

„Smak gór” to również subiektywne spojrzenie Pawłowskiego na góry, etykę i życie w ogóle.


Ryszard Zawada, Góry płaczą miłością (2007)

Jeśli posiadasz wrażliwą duszę i chcesz poznać historię wielkiej miłości, rodzącej się w scenerii najwyższych gór świata, sięgnij po tę książkę. Barwne opisy niesamowicie pięknej przyrody nepalskiej, kontrastujące z zimnym i groźnym krajobrazem wysokogórskim, na tle których rozwija się akcja, pomogą Ci przejść trudną i fascynującą drogę na sam szczyt, gdzie spotkasz się najgłębszym uczuciem łączącym dwojga ludzi. Równocześnie poznasz trudności i czyhające niebezpieczeństwa towarzyszące w zdobywaniu miłości, które nie zawsze kończą się spełnieniem. Zapewne każdy znajdzie tutaj cząstkę swojego życia, które ożywi wspomnienia o najpiękniejszych minionych dniach. Jeżeli tak się stanie, będzie to dla mnie dużą satysfakcją.


Stanisław Zieliński, W stronę Pysznej (2008)

Czy pamiętasz? Małe schronisko w Dolinie Zuberskiej tak bardzo przypominało dawną Pyszną… Ile minęło lat? Trzydzieści, czterdzieści… Serce, przewodnik po przeszłości i nieomylny kompas wspomnień, prowadzi w stronę Pysznej, na stare ślady nart, na trasy zimowych “wyryp” po Tatrach Zachodnich. Ani to kronika, ani dokument, ani też księga poświęcona pamięci Józefa Oppenheima, świetnego narciarza i taternika, wieloletniego kierownika Pogotowia Ratunkowego.

„W stronę Pysznej” jest książką o Józiu Oppenheimie, wesołym kompanie, rzetelnym towarzyszu wypraw, dobrym człowieku. Jest to próba wykorzystania cudownej mocy wspomnień: wskrzeszenia zmarłych i zgromadzenia rozproszonych, odtworzenia dawnych emocji i nastrojów. Pierwsi narciarze i ratownicy, którym przewodził Zaruski, głośne wyprawy Pogotowia i huczne “wyrypy”, turyści, wpinacze i górale-przewodnicy – oto ładunek wspomnień wybranych z trzydziestu zakopiańskich lat.


Stefan Zwoliński, W podziemiach tatrzańskich (1987)

Książka “W podziemiach tatrzańskich”, zmarłego nestora polskich grotołazów – Stefana Zwolińskiego, jest najlepszą w polskiej literaturze popularyzacją jaskiń i speleologii. Pierwsze wydanie tej książki w roku 1961 rozeszło się błyskawicznie i jest ona dziś rzadkością, którą w swych zbiorach mogą mieć tylko nieliczni starsi czytelnicy.

Pomimo upływu lat, książka nie uległa dezaktualizacji. Jest ona nadal cennym źródłem informacji topograficznych i naukowych o jaskiniach tatrzańskich, a zarazem kroniką początków polskiej speleologii połączoną z osobistymi wspomnieniami Autora, który przez prawie siedemdziesiąt lat zajmował się jaskiniami, głównie tatrzańskimi. Stefan Zwoliński był także współzałożycielem pierwszej polskiej organizacji speleologicznej utworzonej w roku 1923 pod nazwą “Koło Grotołazów” przy Sekcji Przyrodniczej Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, (którą Autor “unowocześnił” w książce na: Klub Speleologiczny) (…)


Tadeusz Piotrowski, Gdy krzepnie rtęć (1982)

Tadeusz Piotrowski jest znanym polskim alpinistą i himalaistą w prezentowanej książce Gdy krzepnie rtęć przedstawia relację z polskiej zimowej wyprawy na Noszak, która zapoczątkowała nowy etap himalaizmu – wspinaczkę zimową. Walka z chorobą wysokościową, czterdziestostopniowym mrozem i huraganowym wiatrem została zakończona sukcesem.


Tadeusz Piotrowski, Słońce nad Titicz Mirem (1988)

Tadeusz Piotrowski to polski himalaista, który zginął w 1986 roku podczas zejścia ze szczytu K2 w Himalajach.

Ta książka jest opisem wyprawy z 1978 roku na szczyt Tiricz Mir w Pakistanie w paśmie Hindukuszu.


Tadeusz Piotrowski, W burzy i mrozie (1977)

Wyprawa polskich alpinistów na trudno dostępne zimą ściany i szczyty: Kazalnicę, Mont Blanc, Trollryggen, i ścianę Trollów – opisuje wybitny polski alpinista Tadeusz Piotrowski.


Tadeusz Piotrowski, W lodowym świecie Trolli (1986)

Książka alpinistyczna wyłącznie o alpinizmie zimowym w górach Norwegii. Jest to opowieść o czterech polskich wyprawach, być może już nieco zapomnianych, bo miały one miejsce w latach 1972—1977, ale z całą pewnością zasługujących na przypomnienie.

Trzy z zamieszczonych opowiadań (zdradziecki komin”, „Filar spełnionych marzeń” i „Direttissima”) były już publikowane w książce „W burzy i mrozie” wydanej przez „Iskry” w 1977 roku. Opowiadanie „W ścianie Trolli” ukazało się w 1985 roku nakładem naszego wydawnictwa jaka samodzielna publikacja. Obecne wydanie, zawierające cztery opowieści o czterech zwycięskich wyprawach oraz krótka charakterystyka rejonu Romsdal i wykaz 1 wejść, stanowi pewne podsumowanie alpinistycznej działalności Polaków w tym rejonie.


Tenzing Norkey, Człowiek Everestu (1957)

Wspomnienia Szerpa Tenzinga Norkaya, pierwszego zdobywcy – obok E. Hillary`ego – najwyższego szczytu świata.


Tytus Chałubiński, Sześć dni w Tatrach (1988)

Jedyna (…) literacka praca Chałubińskiego z pewnością się czytelnikom podobała, na tym zaś tle mniej już dziwić może fakt, iż to właśnie Sześć dni w Tatrach było spośród wszystkich prac Chałubińskiego najczęściej cytowane i omawiane. Rychło też zdobyło sobie pozycję dzieła klasycznego w literaturze o Tatrach, a warto przypomnieć, że literackie próby naukowców niezbyt często spotykają się z przejawami takiego uznania. |…| W przypadku Sześciu dni w Tatrach, choć arcydziełem one nie są, przecież jednak rozgłosem swoim — by nie rzec sławą — przyćmiły całkowicie inne prace Chałubińskiego — co więcej, przyćmiły różne tatrzańskie utwory uznanych pisarzy tej epoki, stając się jednym ze składników niepowtarzalnej „legendy Chałubińskiego”.(ze wstępu Jacka Kolbuszewskiego, s. 6)


Victor Saunders, Nieuchwytne szczyty (1994)

Książka zawiera opis czterech wypraw w Karakorum.


Wacław Sonelski, W skale – zasady alpinizmu (1990)

Tom “W skale” zawiera bardzo systematyczny, przejrzysty i wyczerpujący wykład na temat różnych technik poruszania się i asekuracji w skale. Bogata faktografia i dane o charakterze teoretycznym znakomicie wzbogacają pracę i w sposób poglądowy popierają postawione tezy. Rzeczą szczególnie cenną są przemawiające do wyobraźni ilustracje, jak również wyraźnie zaznaczone w tekście tzw. dobre rady starego wspinacza. Podręcznik wspinaczkowy ” W skale” jest zarówno osobistym sukcesem autorskim Wacława Sonelskiego jak i niezwykle cenną pomocą dla każdego wspinacza. Podręcznik ten uzyskał oficjalną akceptację Komisji Szkolenia Polskiego Związku Alpinizmu.

“Jest to bardzo dobry podręcznik skalnej wspinaczki.” – Jerzy Kukuczka


Walter Bonatti, Moje góry (1967)

Walter Bonatti opowiada o swoich najsłynniejszych wyczynach alpinistycznych, jak samotnie samotnie zdobywa niepokonaną zachodnią ścianę Dru, opisuje o wyprawach w Andy i Himalaje. Jest to opowieść o człowieku, który nie tylko zna , ale i kocha góry.


Wanda Rutkiewicz, Ewa Matuszkiewicz, Karawana do marzeń (1994)

Książka ta powstała w 1992, po zaginięciu Wandy Rutkiewicz w czasie jej wyprawy na Kanczendżongę. Jest ona niejako kontynuacją wspólnie napisanej przez obie panie książki “Na jednej linie”, a także swoistym hołdem złożonym Rutkiewicz przez jej przyjaciółkę. Opisane tu zostały wszystkie górskie osiągnięcia Wandy od czasu zdobycia Mount Everest.


Wanda Rutkiewicz, Na jednej linie (1986)

Na jednej linie to książka o wspaniałych wyprawach, sile charakteru i wytrwałości, fascynująca opowieść zabierająca nas w najwyższe szczyty świata.


Wanda Rutkiewicz, Zdobycie Gasherbrumów (1979)

Relacja z wyprawy kobiecej na Gasherbrum – jeden z himalajskich ośmiotysięczników


Wawrzyniec Żuławski, Trylogia Tatrzańska (2015)

Zebrane w jednym tomie klasyczne już opowiadania wybitnego taternika przed- i powojennego, Wawrzyńca Żuławskiego. Odkrywają przed czytelnikami sedno taternictwa i miłości do gór. Wskrzeszają lata, które odeszły w niepamięć. Pierwsze przejścia tatrzańskich ścian zimą i latem, pełne poświęcenia akcje ratunkowe, samotne włóczęgi wśród skalnych szczytów, schroniska z rodzinną atmosferą, braterstwo liny… Po lekturze opowiadań Żuławskiego chciałoby się, żeby te czasy wróciły.

„Sygnały ze skalnych ścian” zawierają wspomnienia Żuławskiego z tatrzańskich akcji ratunkowych, w których brał udział już jako bardzo młody wspinacz. Opowiadania mają niesamowity klimat, smutek przeplata się ze śmiechem, śmierć z życiem. Na ich kartach ożywają wielcy wspinacze tamtych lat. „Tragedie tatrzańskie” kontynuują ten temat, autor w barwny sposób przywołuje najbardziej znane i jednocześnie najtragiczniejsze wypadki tatrzańskie, również te do dziś niewyjaśnione. Ofiarność i śmierć Klimka Bachledy w ścianach Małego Jaworowego, tajemnicza tragedia w Dolinie Jaworowej, krwawa historia Zamarłej Turni… W „Skalnym lecie” Żuławski wraca do początków swojego taternictwa, kiedy jego mistrzem był m.in. Zbigniew Korosadowicz, a wspinaczka z nim miała miejsce tylko w marzeniach.

Nowe wydanie wzbogacono niepublikowanymi zdjęciami z archiwum Żuławskiego oraz fotografiami znanego tatrzańskiego fotografa, Jana Sunderlanda. Zostało również opracowane tak, by współczesny czytelnik nie miał problemów ze zrozumieniem elementów z poprzedniej epoki.


Wiktor Ostrowski, Na szczytach Kordylierów (1935)

Wspomnienia z polskiej wyprawy naukowo-alpinistycznej w Kordyllera de los Andes


Wiktor Ostrowski, W skale i lodzie (1974)

Z przedmowy do wydania z roku 1937:

„Książka moja nie ma charakteru sprawozdawczego. Nie jest zestawieniem wyników sportowo-alpinistycznych, a tym bardziej omówieniem prac grupy naukowej naszej wyprawy. Zawiera po prostu garść wspomnień z bogatych przeżyć, jakich doświadczyliśmy w górach Kaukazu. Wiele rzeczy musiałem w ogóle pominąć lub skrócić, wiele potraktować pobieżnie, szkicowo.

Dla ogólnego zorientowania Czytelnika przypomnę, że Wyprawa Kaukaska była już czwartą wyprawą egzotyczną, zorganizowaną przez Klub Wysokogórski Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Po Andach Argentyńskich, po polarnym Spitsbergenie i górach Wysokiego Atlasu przyszła kolej i na Kaukaz.”

„Czas trwania wyprawy: lipiec, sierpień i parę dni września 1935 roku.

Ekspedycja Kaukaska była właściwie wyprawą ruchomą. Chcąc poznać możliwie duży odcinek głównego łańcucha, przerzucaliśmy się z miejsca na miejsce, z zachodniej Osetii, spod Kazbeku, aż do Bałkarii, pod Elbrus. Przemierzyliśmy dolinami, przełęczami i grzbietami gór około trzystu kilometrów i poznali zaledwie malutką cząstkę tego przedziwnego i pięknego kraju.

Nasz plan alpinistyczny przewidywał eksplorację mało znanej grupy głównego łańcucha – Adaj-choch, a ściślej mówiąc, jej północne zbocze; otoczenie lodowca Karaugom. Po przejściu do Bałkarii, do lodowca Bezingi, mieliśmy zdobyć kilka okolicznych szczytów, tam bowiem grupują się najwyższe wierzchołki łańcucha kaukaskiego. … program ten wykonano.”


Wiktor Ostrowski, Wyżej niż kondory (2015)

Klasyka polskiej literatury górskiej. Historia ta służyła za wzór i inspirowała kolejne pokolenia wspinaczy i podróżników. To reporterska opowieść o Pierwszej Polskiej Wyprawie Andyjskiej – pionierskiej eskapadzie w nieznane góry, zmaganiach ze sprzętem, nietestowanym wcześniej w tak trudnych warunkach, i braterstwie liny, które połączyło ze sobą szóstkę wspinaczy.


Witold Juliusz Kapuściński, Mięguszowiecki (1983)


Włodzimierz Rudolf, Meander na minus 1000 (1988)

Opis wyprawy do jaskini Jubileuszowej w Austrii; najgłębszej, na tamte czasy,  jaskini odkrytej i wyeksplorowanej przez Polaków.


Włodzimierz Wnuk, Gawędy skalnego Podhala (1981)

Zbiór gawęd z obszaru Podhala zebranych i opracowanych przez Włodzimierza Wnuka


Wojciech Kurtyka, Chiński maharadża (2013)

„Chiński Maharadża” to pierwsza książka Wojtka Kurtyki, legendy polskiego i światowego alpinizmu, który wyznaczał nowe standardy w górach najwyższych. Jego imponujące osiągnięcia oraz specyficzna droga i filozofia życia sprawiają, że Wojtek wciąż inspiruje rzesze alpinistów i ludzi gór na całym świecie. Kurtyka publikował opowiadania, które wzbudzały zachwyt i entuzjazm środowiska, tłumaczone były na kilka języków i publikowane na całym świecie. Teraz wreszcie pojawi się wyczekiwana pozycja książkowa – wyjątkowy thriller górski a’la Quentin Tarantino okraszony intrygującymi, artystycznymi ilustracjami. Nie jest to jednak typowa książka o tematyce alpinistycznej, ponieważ historia przygotowań do przejścia bez asekuracji drogi wspinaczkowej o nazwie “Chiński Maharadża” jest uwikłana w wątki indyjskie i w tajemniczy sposób spleciona z wieloma niezwykłymi postaciami i wydarzeniami. Autor sugestywnie opisuje stan wplątania się w rodzaj psychicznej matni pełnej dziwnych splotów okoliczności i wydarzeń. W książce znajdziemy sporo wątków humorystycznych, jak i natchnione opisy przyrody czy stanów mistycznych.


Wojciech Lewandowski, Zamknij oczy i pomyśl o Andach (2011)

„Zamknij oczy i pomyśl o Andach” nie jest tylko relacją z wyprawy wysokogórskiej w południowoamerykańskie Andy – góry egzotyczne, odległe i w Polsce mało znane. To książka o ponadczasowej magii gór i wspaniałych Polakach, którzy niegdyś, 70 lat temu otwierali Andyjskie przestrzenie, zdobywali jako pierwsi niezdobyte dotąd szczyty. Ci, którzy odeszli, przekazali pałeczkę następcom – autorowi oraz jego przyjaciołom i towarzyszom od liny, którzy ruszyli w Andy ich śladami.


Wojciech Wróż, Święta góra Sikkimu (1982)

Jest to relacja z polskiej wyprawy, która w 1978 zdobyła dziewicze wierzchołki masywu Kangchenjungi: South i Middle. Zawiera także: bibliografię, kalendarium wyprawy, spis i biogramy uczestników, autorstwa Wojciecha Wróża.


Zbigniew Piotrowicz, Moje pagóry (2013)

Pasjonujący zbiór autentycznych opowieści o podróży, wspinaniu i przyjaciołach. To także szereg górskich anegdot, nieprawdopodobnych wydarzeń i pouczających doświadczeń. W miarę zagłębiania się w lekturę zauważymy, że jest to również zapis jeszcze jednej podróży – tej najważniejszej – przez życie, zapis doświadczeń całego pokolenia, które w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych dorastało i zaczynało rozglądać się po świecie. Tak to wyraża sam autor: zrozumiałem, że odkrywanie świata to jedna z tych ważnych życiowych przygód, których nie można przegapić i których nigdy nie wolno odkładać na później. Dzięki temu kilka razy urodziłem się na nowo.


Na koniec chciałbym podziękować osobom, które uczestniczyły w dyskusji na temat górskiej literatury. To dzięki wam mogła powstać tak okazała i wspaniała lista.  AHOJ!!! 🙂

Magdalena Białkowska, Marta Durakiewicz, Katarzyna Zielińska, Karolina Załucka, Magda Suska, Karolina Mikołajczyk, Agnieszka Różecka, Justyna Teodorczuk, Renata Okońska, Alice Stankiewicz, Katarzyna Mikołajczak, Monique Fenouil, Malwina Maliniak, Piotr Dejko, Marta Krystyna Bugla, Barbara Liśkiewicz

Praca zbiorowa grupy Z Miłości do Tatr.

Redakcja: Borys Sier
Źródło: Z Miłości do Tatr, lubimyczytac.pl